Kunstenaar in focus: Karwan Abdulla

27 januari 2021

“Ik schilder in laagjes om het stempel psychiatrie te verbergen”

Kunstenaar Karwan Abdulla vindt door middel van kunst zichzelf weer terug. Hij vertelt over zijn jeugd in Irak en over hoe het was om naar Nederland te vluchten en een nieuw leven te binnen. De trauma’s van zijn verleden hebben ervoor gezorgd dat hij last heeft van PTSS klachten, maar in de kunst vindt hij zijn uitlaatklep. Hij maakt kunstwerken over verborgen liefde en innerlijke leugens, ”door het voelen en het bewerken van klei kan ik mijn emoties toelaten.”

“Hoe gaat het met je?” Als je mij die vraag een aantal jaar geleden had gesteld dan had ik helaas moeten antwoorden dat het met mij helemaal niet goed ging. Ik ben in Noord-Irak geboren (in 1968, red.). Op dat moment was er oorlog en die is er is nog steeds. Ik heb in mijn jeugd veel traumatische dingen meegemaakt. Nooit mocht ik vrije keuzes maken. Ik was politiek actief voor vrijheid en mensenrechten. Hierdoor kwam ik op mijn zeventiende voor een periode van drie jaar in de gevangenis terecht. Een aantal jaar na mijn vrijlating, in 1993, ben ik naar Nederland gevlucht.”

“Onzin, wat hebben kleuren te maken met mijn PTSS?” Eenmaal in Nederland heb ik een opleiding gevolgd tot autotechnicus en ging ik als reparateur aan de slag. Dat heb ik 9 jaar lang gedaan. Het was een drukke en stressvolle baan, waar veel verwachtingen en verantwoordelijkheden op mij lagen. Ik deed mijn uiterste best om aan alle eisen te voldoen en was daardoor in een constante staat van alertheid. Het gevolg was dat ik mij niet meer kon ontspannen, ook niet als ik thuis was. Hierdoor ben ik in de psychiatrie terecht gekomen en werd er een post traumatische stress stoornis of PTSS bij mij gediagnosticeerd. De stres stoornis komt door de trauma’s uit het verleden. Voor mij voelde dit als een dikke laag zwarte verf op de achtergrond. Tijdens de therapieën die ik volgde kwam ik met verfkleuren in aanraking. “Wat een onzin,” dacht ik in het begin. Wat zouden kleuren te maken hebben met mijn PTSS? Zouden kleuren mijn dikke ‘PTSS-laag’ kunnen verlichten? Of zouden ze mij in een ander persoon toveren? Dat waren de vragen die mij tijdens therapie heel erg bezig hielden.”

Kleuren als uitlaatklep

”Nu, jaren later, heb ik die uitlaatklep gelukkig wel gevonden! Ik heb mijn creativiteit weer volledig omarmt en opgepakt. In de loop van de tijd zijn de kleuren mijn uitlaatklep geworden en kan ik weer emoties voelen. Sindsdien zijn kleuren mijn dagelijkse agenda geworden.”

Diagnose verbergen

”Ik begon in de laagjes te schilderen om te proberen het stempel van de psychiatrie te verbergen. Omdat de diagnose van PTSS heel zwaar voor mij is geweest, durfde ik er nooit met anderen over te praten, want ik vermoedde dat ik gelijk het stempel zou krijgen dat ik gek ben.”

Ontmaskerende beelden 

”Ik begon meer te schilderen en keramieken beelden te maken over verborgen liefde en innerlijke leugens. Ik begon in lagen te schilderen om te proberen de dikke lagen van de psychiatrie vrolijker te maken. Door het voelen en het bewerken van klei kan ik mijn emoties toelaten. Ik voel de haat en de hebzucht door de klei heen. Zo ontwerp ik een incompleet gezicht. Dan zit de innerlijke leugen gevat in dat masker. Na het maakproces, voelt het alsof ik weer iemand heb ontmaskerd. In feite ontmasker ik ook steeds een stukje van mezelf. En toch is het een oneindige stroom van frustraties en van wat ik steeds weer tegenkom in het leven zelf.”

Opener dankzij kunst

”In de loop van de tijd heb ik meer over mijn psychische probleem leren durven praten, en probeer ik te laten zien wat mensen met een stempel uit de psychiatrie voor de samenleving kunnen betekenen. Ik ben zo ver gekomen dat ik mijn kunstwerken aan mensen laat zien. Tijdens een groepsexpositie van het UWV in het Fries museum in 2017 heeft een schilderij van mij ‘Verborgen liefde’ de publieksprijs gewonnen. Uiteindelijk helpen kleur en creativiteit mij om weer bij mezelf te komen. De ene keer is dat door middel van kleuren en schilderen en de andere keer via keramiek en beeldhouwen. Als ik maar met mijn handen bezig kan zijn. Zo beweeg ik mij op mijn levenspad.”